Duurzaamheidsclaims

De wetgever heeft geconstateerd dat consumenten wel duurzame keuzes willen maken, maar worden belemmerd door een overvloed aan onduidelijke claims en onbetrouwbare keurmerken. Dit is aangepakt in de richtlijn Empowering Consumers for the Green Transition (EU2024/825, afgekort als ECGT of EmpCo). De verplichtingen gaan in op 27 september 2026.

De richtlijn geldt voor bedrijven die producten voor consumenten op de markt brengen. Het advies is om de aangescherpte regels voor duurzaamheidsclaims ook voor professionele producten aan te houden. Misleiden is in alle gevallen verboden.

Verbod op generieke milieuclaims
Het maken van een generieke milieuclaim is verboden. Denk aan termen als ecologisch, groen, ecologisch of eco, klimaatvriendelijk, natuurvriendelijk, biologische afbreekbaar, biobased, tenzij de handelaar "erkende voortreffelijke milieuprestaties" kan aantonen die relevant zijn voor de claim. Dit is een zeer hoge drempel en wordt beperkt tot drie categorieën:
1. EU Ecolabel
2. EN ISO 14024 Type I Milieukeurmerken ('Blaue Engel' of 'Nordic Swan')
3. Hoogste milieuprestaties volgens ander Unierecht (bijv. hoogste klasse in een energielabel)

Specifieke milieuclaims
Heeft een product geen erkend keurmerk, dan is men aangewezen op specifieke claims. De wet vereist dat de specificatie in "duidelijke en in het oog springende bewoordingen op hetzelfde medium" wordt aangeboden. Belangrijke voorwaarden en aandachtspunten:

• Het moet duidelijk zijn over welk onderdeel van het product de claim gaat. Maak bijv. duidelijk als de claim over de verpakking gaat en niet over de inhoud.
• De specificatie moet de volledige lading van de claim dekken. Een claim als ‘duurzaam product - gemaakt met 100% hernieuwbare energie’ mag bijvoorbeeld niet, want ‘duurzaam’ gaat over meer dan alleen energie.
• Niet alleen tekst, ook visuals vallen eronder. De ACM (Autoriteit Consument & Markt) noemt als voorbeeld "een groen blaadje, aardbol of foto's van bossen of schone luchten".

Stop op allerhande keurmerken
Onder de EmpoCo-richtlijn zijn private, ongecontroleerde keurmerken verboden, alleen keurmerken zijn toegestaan die zijn gebaseerd op onafhankelijke certificeringsregels. Elk logo dat suggereert dat het een keurmerk is - bijv. door vormgeving, kleur, vinkjes, blaadjes, en dat verwijst naar milieukenmerken of sociale kenmerken - moet voldoen aan de strenge eisen van een certificeringsregeling. Lees meer in de toelichtende notitie.

Inperking claims klimaatneutraliteit
Het is verboden om te beweren dat dat een product dankzij de compensatie van broeikasgasemissies een neutraal, verminderd of positief milieueffect heeft wat broeikasgasemissies betreft. Claims als ‘klimaatneutraal product’, ‘CO2-neutraal’ of ‘CO2-gecompenseerd’ zijn kortom verboden als ze leunen op het kopen van carbon credits (bijv. bosaanplantprojecten, investeringen in duurzame energie elders).
Specifieke claims over klimaatimpact mogen wel, maar de ‘totale som’ mag dus niet naar nul worden gerekend.

Eisen aan toekomstclaims
Een duurzaamheidsclaim als “wij gaan voor nul uitstoot in 2040" moet direct zijn gekoppeld aan een intern investeringsplan met een verifieerbaar uitvoeringsplan, budgettering en externe audits. Vergelijkbare claims als "in 2040 of 2050 volledig circulair" of "net-zero" moeten nu hard worden gemaakt met juridisch toetsbare toekomstplannen. Deze plannen moeten regelmatig worden geverifieerd door een onafhankelijke externe deskundige en de bevindingen ter beschikking gesteld aan de consument.

Informatie: Leidraad Duurzaamheidsclaims van ACM en de veel gestelde vragen van de Europese Commissie ECGT/EmpCO FAQ’s
Alleen voor VVVF/VLK-leden: download de toelichtende notitie